Stemgeluid

ademnood
krijgt een logopedist

Jij maakt je ongerust….?

Zeg maar rustig dat ik de noodklok luidde. Het is kort voor twaalf.

Waarom?

Voordat ik daarover iets zeg. Kijk, we leven al jaren in een tijd waarin het tempo van leven steeds wordt opgevoerd. Dat betekent automatisch dat ongeduld toeneemt. Alles moet snel, sneller. Daar hoort ook het praten bij. Snel to the point, maar ook letterlijk sneller praten, in oneliners, straks in alleen nog kernwoorden. Dat komt de communicatie niet ten goede.

Voorbeeld?

Het woord politici. Door het tempo wordt dat policie. Wat makkelijk opgevangen kan worden door een luisteraar als politie. Dat is nogal een verschil.

Slordig ja. Struikelen over woorden. Je maakt je daar zorgen over?

Natuurlijk. Het meest ben ik verontrust over de ontwikkeling van de mechanisering van het stemgeluid. Dat gaat richting ontmenselijking.

Leg uit….

Wanneer een mens praat dan maakt hij gebruik van accenten, van de afwisseling in snel en langzaam, zacht en hard. Hij maakt pauzes. Alles gaat vanzelf, iemand denkt daarover niet na, het praten gaat op het ritme van een ademhaling. Jaren geleden hoorde ik een stem in de trein stations aankondigen. Op 1 monotone dreun en met een flink aantal verkeerd gelegde klemtonen. Behoorlijk irritant.

Voor jou ja. Was het een computerstem?

Dat leek erop, weet ik niet. Wat ik wel weet is dat er gerommeld wordt met stemgeluiden. Vanuit lettergrepen worden woorden gevormd die uit een machine komen. Vooraf zijn lettergrepen van een stem ingevoerd vermoed ik. Dan krijg je de raarste fouten.

Dat herken ik wel. Nog een voorbeeld?

Wanneer je op het internet een documentaire of een instructie film start hoor je vaak een stem die een tekst inspreekt, een inspreekstem dus. Afgezien van het gedwongen moeten luisteren naar een monotoon stemgeluid, een irritante dreun is elke natuurlijke ruimte tussen woorden en zinnen ook nog eens verdwenen.

Dat klopt ja, die witjes worden eruit gemonteerd. Dat stoort jou?

Vriendelijk gezegd. Ik vind het verschrikkelijk. Volkomen onnatuurlijk. Ontmenselijk. Praten en ademhalen horen bij elkaar. Wanneer de ruimte weggemonteerd wordt krijg je als luisteraar ademnood. Een lange stroom woorden, zinnen zonder accenten. Ik vind dat gruwelijk. Begrijp niet dat er mensen zijn die daar lang naar kunnen luisteren. Die moeten dan zelf al een beetje een machine zijn zou ik zeggen. Ik niet. Ik ben geen robot.

Het is wel een trend. Zelfs in muziek gebeurt dat hoorde ik van een musicus. Zou het bang zijn dat een luisteraar in een voor jou nauurlijke ruimte afhaakt?

Begonnen in de zap tijd. Heel verontrustend is dat in Amerika op school kinderen niet alleen meer rustig kunnen zijn maar ze maken constant geluid, geluidjes. Lijken stilte niet meer te kennen. Attentie overstimulering?

Waar gaat dit naartoe?

Misschien is het op het ogenblik wennen aan de machine die het praten van de mens gaat overnemen. Vervolgens wordt ons stemgeluid overbodig. Wel in lijn met andere ontwikkelingen. Ik blijf in ieder geval vechten voor het echte menselijk stemgeluid.

Dat straks overbodig wordt?

Zou zomaar kunnen


september 2025

SERIES

Spreekbuis